जीवनसत्वे व त्यांची संपूर्ण माहिती,प्रकार, स्त्रोत |Vitamins in Marathi

प्रश्न १. जीवनसत्वे म्हणजे काय आणि त्याचे मुख्य प्रकार कोणते?

उत्तर: प्राण्यांच्या वाढीसाठी आवश्यक असलेल्या विशिष्ट कार्बनी संयुगांना जीवनसत्वे म्हणतात. याचे मुख्य २ प्रकार पडतात: (१) जलविद्राव्य (पाण्यात विरघळणारी) आणि (२) स्निग्ध विद्राव्य (मेदात विरघळणारी).

प्रश्न २. जलविद्राव्य जीवनसत्वे कोणती आहेत?

उत्तर: जीवनसत्व ‘ब’ आणि ‘क’ ही जलविद्राव्य जीवनसत्वे आहेत.

प्रश्न ३. मेदात विरघळणारी (Fat Soluble) जीवनसत्वे कोणती?

उत्तर: जीवनसत्व अ, ड, इ आणि के ही मेदात विरघळणारी जीवनसत्वे आहेत.

प्रश्न ४. ‘क’ जीवनसत्वाच्या अभावामुळे कोणते रोग होतात?

उत्तर: ‘क’ जीवनसत्वाच्या अभावामुळे स्कर्व्ही होतो, तसेच वजन घटणे, थकवा येणे, सांधेदुखी, हाडे ठिसूळ होणे आणि हिरड्यांतून रक्त येणे यांसारख्या समस्या उद्भवतात.

प्रश्न ५. रक्त गोठण्याच्या प्रक्रियेत कोणते जीवनसत्व महत्त्वाचे ठरते?

उत्तर: रक्त गोठण्याच्या प्रक्रियेत जीवनसत्व ‘के’ (Vitamin K) अत्यंत महत्त्वाचे ठरते.

प्रश्न ६. कोणत्या जीवनसत्वामुळे हाडे आणि दात मजबूत होतात?

उत्तर: जीवनसत्व ‘ड’ मुळे शरीरातील हाडे आणि दात मजबूत होण्यास मदत होते. हे जीवनसत्व प्रामुख्याने सूर्याच्या कोवळ्या किरणांपासून मिळते.

प्रश्न ७. ‘रातांधळेपणा’ कोणत्या जीवनसत्वाच्या कमतरतेमुळे होतो?

उत्तर: जीवनसत्व ‘अ’ च्या कमतरतेमुळे रातांधळेपणा हा विकार होतो.